الحسن بن محمد الديلمي (مترجم :مسترحمى)
146
إرشاد القلوب (فارسى)
و بعضى از آنها اينست كه : سزاوار است براى عاقل اگر مغلوب هواى نفس نباشد كه شبانه روز خود را چهار قسمت نمايد ، در يك قسمت حساب نفس خود را نمايد تا ببيند در شبانه روز چه كسب كرده خوبى يا بدى ، و در يك قسمت حوائج خود را از حقتعالى بخواهد و با او مناجات كند و تفكر در صنايع و مخلوقات خداوند بنمايد ، و در يك قسمت خلوت كند با برادران و دوستان ( و بايد ايشان برادران و دوستانى باشند كه عيبهاى او را بگويند و او را از عيوبش اعراض دهند ) و يك قسمت را از براى نفس خود گذارد كه صرف در لذتهاى حلال كند . و سزاوار نيست براى عاقل كه سفر كند مگر براى سه چيز : إصلاح معاش ( تجارت و معامله و كار كردن ) و يا براى امر معاد ( مانند رفتن بمكّه معظّمه و مشاهد مقدّسه و جهاد در راه خدا و تحصيل علوم دينى ) و يا لذت و خوشگذرانى در آنچه كه حرام و نامشروع و ناروا نباشد ( مانند مسافرت رفتن براى تغيير آب و هوا و تندرستى ) . و سزاوار است بر عاقل كه بينائى و شناسائى و اطلاعاتى نسبت به زمان و اهل ( و وضع زندگى ) زمان خود داشته باشد و حافظ زبان خود باشد ( كه لهو و لغو نگويد ) ، و هر كه شماره كند كلمات خود را كم مىشود گفتار او مگر در امورى كه فائده داشته باشد . عرضكردم : در صحف حضرت موسى عليه السّلام چه بوده ؟ فرمود : تمامى آن موعظه و نصيحت و عبرت است ، و بعضى از آنها اينست : عجب است از كسى كه يقين بمرگ دارد چگونه خوشحالى مىكند ! عجب است از كسى كه يقين به آتش ( جهنم ) دارد چگونه ميخندد ! عجب است از كسى كه مىبيند دنيا را كه چگونه اهل خود را